میوه شیرین باغ زندگی

تربیت عبارت است از شکوفا سازى استعدادها و جهت دهى آن به سوى کمال مطلوب. تربیت ضرورى‏ترین نیاز انسان در زندگى است. انسان بدون تربیت صحیح ره به جایى نمى‏برد، نه از باغ زندگى خویش میوه شیرین‏مى‏چیند و نه کام انسانهاى دیگر را از ثمرات درخت وجود خود شیرین مى‏کند؛و بالاتر آنکه نه به درک معناى انسانیت نایل مى‏آید و نه به فتح قله‏هاى‏رفیع انسانیت دست مى‏یازد. بدین جهت تربیت عالیترین هدف پیامبران و اساسى‏ترین‏پیام کتب و اولین و ضرورى‏ترین وظیفه والدین است. ضرورت و اهمیت تربیت، والدین را بر آن مى‏دارد که به این مسوولیت‏بزرگ ارجى دو چندان نهند؛ براى‏ایفاى درست آن خود را به صلاح و آگاهى از روش و فنون تربیت مجهز بسازند و با الگو گرفتن از مربیان موفق در انجام دادن این وظیفه مهم بکوشند.

کودک

 بى‏شک معصومان علیهم السلام موفق‏ترین مربیان و سیره قولى و عملى آنهامطمئن‏ترین الگو براى والدین در امر ظریف و پرپیچ و خم تربیت است. این‏مقاله بر آن است تا نکاتى از سیره تربیتى امام رضا(ع) در تربیت فرزند رایادآورى کند و گامى، هر چند ناچیز، در ترویج معارف اهل‏بیت‏بردارد. 

هدف از تربیت، پرورش صحیح و یاد دادن آداب نیکو به فرزند است یعنى کودک را به گونه‏اى تربیت کنیم که بتواند به راه صحیح قدم گذاشته و آداب و اخلاق و رفتار منطقى داشته باشد و براى جامعه و نیز پدر و مادرش در دنیا و آخرت مفید باشد. و لذا تربیت صحیح فرزند براى پدر و مادر نوعى «باقیات الصالحات» است و چراغ این باقیات الصالحات هرگز خاموش نمى‏شود. سیره تربیتى امام رضا(ع)، با توجه به سفر آن حضرت به خراسان و دورى از کانون‏خانواده و نیز تک فرزندى  بسیار قابل‏توجه است؛ چرا که تربیت فرزند یگانه آن هم از راه دور شیوه‏اى خاص مى‏طلبد. لذا نکاتی از نظرات آن حضرت را در مورد تربیت شرح می دهیم.

1- تدریجى بودن تربیت

تربیت جریانى مستمر و فعالیتى تدریجى است که نه مرزمى‏شناسد و نه زمان و مکان؛ بلکه به درازاى عمر است و به پهناى ابعادوجودى عالم اکبر، یعنى انسان. درخت تربیت زود ثمر نمى‏دهد و نباید انتظارداشت‏یک شبه یا چند ماهه در امر ظریف و پیچیده تربیت معجزه انجام گیرد؛ بلکه‏باید از سالها قبل از تولد زمینه تربیت صحیح را فراهم کرد و بعد از تولد، بتدریج‏با صبر و حوصله، به انجام آن پرداخت. در سیره ائمه اطهار علیهم السلام‏و دیدگاههاى آنان مسایلى چون انتخاب همسر شایسته، لزوم رعایت آداب ازدواج، توجه به مواقع و شرایط انعقاد نطفه، مراقبتهاى ایام باردارى و... حکایت ازاین نکته مهم دارد.

گرچه معناامرى اعتبارى است و در نامگذارى چندان مورد توجه نیست؛ ولى هنگام به کاربردن آنها معانى ناخودآگاه تداعى مى‏شود. نام نیکو مایه سربلندى و افتخار ونام زشت‏باعث‏سرشکستگى و احیانا احساس حقارت است.

الف) انتخاب همسر صالح و شایسته

همچنانکه زن باید صالح و شایسته باشد، مرد نیز باید شایسته باشد. بر والدین است که به کمک دخترانشان، شوهران شایسته و صالحى براى آنان ‏انتخاب کنند.

ب) رعایت آداب ازدواج

بعد از انتخاب همسر شایسته، در طلیعه ازدواج بایدمهمترین هدف  که همان تربیت فرزندان صالح است، مورد توجه باشد و یاد خداوند متعال میهمان قلبهاى پاک زن و مرد بوده و آنها باید، ضمن رعایت‏سایر آداب نکاح، از خداوند فرزند سالم و صالح طلب کنند. و بگویید: «خداوندا، او را به امانت گرفته‏ام و با میثاق تو بر خود حلال‏کرده‏ام؛ پروردگارا، از او فرزند با برکت و سالم روزى‏ام کن .»

ج) مراقبتهاى ایام باردارى

بعد از انعقاد نطفه، مراقبتهاى ایام باردارى بسیار مهم و ضرورى است. توجه به‏وضعیت روانى همسر، گستراندن بستر آرامش در منزل و خارج آن و نیز تغذیه مناسب‏و سالم از ضرورتهاى این دوره است. علاوه بر غذاى سالم و مقوى، استفاده ازبرخى میوه‏ها و خوراکیها مى‏تواند در آینده کودک و شخصیت و صفاتش مؤثر باشد، بدین جهت، معصومان علیهم السلام بهره‏گیرى از برخى خوردنیها در ایام باردارى ‏توصیه کرده‏اند.

کودک

2- اولین گام

بعد از تولد، کودک قدم به جهانى نو مى‏گذارد. در اولین گام‏باید آواى توحید را در گوش نوزاد زمزمه کرد، فضاى هستى‏اش را از نسیم خوش‏توحید و بندگى عطرآگین ساخت . خواندن اذان در گوش راست و اقامه در گوش چپ فرزند را از شر شیطان رانده شده مصون می دارد.

3- نامگذارى

 گرچه معنا امرى اعتبارى است و در نامگذارى چندان مورد توجه نیست؛ ولى هنگام به کاربردن آنها معانى ناخودآگاه تداعى مى‏شود. نام نیکو مایه سربلندى و افتخار ونام زشت‏باعث‏سرشکستگى و احیانا احساس حقارت است. زیرا نام تا پایان عمر باانسان همراه است و فرد همواره با آثار خوب و بدش مواجه است. ائمه طاهرین‏علیهم السلام هم خود نامهاى نیکو براى فرزندانشان بر مى‏گزیدند و هم دیگران رابدین امر سفارش مى‏کردند.

4- مراقبت از کودک

نوزاد انسان گلى نو رسیده است که بتدریج‏به رشد و شکوفایى‏مى‏رسد. به ثمر نشستن گل به مراقبت دائمى باغبان نیاز دارد. والدین، بویژه‏مادر، باغبانان دلسوز زندگى‏اند و گلهاى معطر زندگیشان به مراقبت همه جانبه‏آنان نیاز دارد. مراقبت از سلامت جسمانى، تغذیه مناسب، تامین آرامش و سلامت‏روانى و تامین نیازهاى عاطفى نوزاد در رشد جسمانى، عاطفى و تکامل معنوى‏اش‏تاثیر بسزا دارد. به ویژه در نخستین روزهاى زندگى که نوزاد، به خاطربیگانگى با محیط جدید و ضعف و ناتوانى، به مراقبت و توجه افزونتر نیازمنداست.

قلب و روح هر کودکى که متولد مى‏شود همچون آینه‏اى زلال و شفاف است. پدر و مادر مى‏توانند با تربیت صحیح، فرزندان را به سعادت برسانند و مواظب این باشند که فرزندان با عناصر نایاب آشنا نشوند.

5- کودک و سلامتى

از ویژگیهاى دین اسلام تاکید بر پرورش همه ابعاد زندگى‏انسان است. هر چند در تربیت اسلامى پرورش ابعاد معنوى هدف اصلى و نهایى‏است؛ اما دستیابى به آن هدف بزرگ در پرتو داشتن جسمى سالم و روانى با نشاط‏امکان‏پذیر است. 6- صحبت‏با کودک

قدرت درک کودک اندک است و توان فهم معانى کلمات را ندارد. در عین حال سخن گفتن با او نشانه توجه والدین به اوست. کودک این توجه رانوعى اظهار محبت و ابراز عاطفه مى‏داند و با تمام ضعف و نقصان، گاه با لبخند و زمانى با حرکات دست و پا به آن پاسخ مى‏دهد. علاوه بر این، مشاهده چگونه سخن‏گفتن والدین، به ویژه حرکات لب، زمینه مساعدى براى آموزش سخن گفتن کودک پدیدمى‏آورد.

 قلب و روح هر کودکى که متولد مى‏شود همچون آینه‏اى زلال و شفاف است. پدر و مادر مى‏توانند با تربیت صحیح، فرزندان را به سعادت برسانند و مواظب این باشند که فرزندان با عناصر نایاب آشنا نشوند. خداوند در سوره روم آیه 30 مى‏فرماید: «... فطرت‏اللّه‏ التى فطرالناس علیها ...؛ خداوند مردم را براساس فطرت خدایى آفریده است.» بنا بر فطرت توحیدى، سعادت و هدایت در وجود طفل به ودیعه نهاده شده است و والدین گرامى نباید اجازه دهند که این فطرت از مسیر اصلى خویش که همان سعادت و هدایت است خارج شود.

 

و نکته آخر آنکه یک اصل کلى وجود دارد و آن این است که والدین ابتدا باید خویشتن راتربیت کنند. اگر والدین خودشان داراى صفات نکوهیده باشند، نمى‏توانند در فرزندشان، صفات پسندیده را به وجود آورند. قرآن در این باره مى‏گوید: «اتأمرون الناس بالبر و تنسون انفسکم و انتم تتلون الکتاب افلا تعقلون» آیا شما مردم را به نیکى امر مى‏کنید، در حالى که خویشتن را فراموش کرده‏اید." بقره آیه 44" . فرزندان ما هر گونه که باشند خوش‏رفتار یا بدرفتار، راستگو یا دروغگو، حسود یا خیرخواه همه این صفات را از پدر و مادر خود کسب کرده‏اند.

در مقالات بعد به نکات دیگری از نگاه امام رضا (ع) در مورد تربیت فرزند اشاره می کنیم.

 

 

منبع:

سایت بلاغ - بازیاب

/ 8 نظر / 27 بازدید
لیا

خیلی جالب بود ممنون. اگه تونستی بازم از این مطالب بذار.

مریم

من با نام گل باغ زندگیمون لینکت کردم شما هم من رو با نام باران عشق لینک کن .

سلام عزیزم وبلاگ قشنگ و پر محتوايي داري ، ماشالله زهرا خانمم شبيه فرشته ها ست و تپلي و جيگره ، ايشالله هزار ساله شه من با اجازه شما وبلاگتون رو به وبلاگ خودم اضافه کردم (با نام گل باغ زندگيمون)تا از مطالب خوب و جالبتون استفاده کنم دوست داشتي به وبلاگ منم سري بزن خوشحال ميشم. موفق و سربلند باشي

اکرم

وبلاگ قشنگ و پر محتوايي داري ، ماشالله زهرا خانمم شبيه فرشته ها ست و تپلي و جيگره ، ايشالله هزار ساله شه من با اجازه شما وبلاگتون رو به وبلاگ خودم اضافه کردم (با نام گل باغ زندگيمون)تا از مطالب خوب و جالبتون استفاده کنم دوست داشتي به وبلاگ منم سري بزن خوشحال ميشم. موفق و سربلند باشي

مامان آشوکا

خوشحالم که با شما و مطالبتون آشنا شدم من تو هفته سی ام هستم هنوز خیلی راه مونده ولی بابت این مطالب به تو تبریک میگم استفاده کردم به من سر بزن

مامان آشوکا

خوشحالم که با شما و مطالبتون آشنا شدم من تو هفته سی ام هستم هنوز خیلی راه مونده ولی بابت این مطالب به تو تبریک میگم استفاده کردم به من سر بزن